Açıklıyoruz: Acaba İSOPOD canlılardan hangi gruba girer?

Armadillidium_vulgare_000

Beşinci sınıflarla canlılar ünitesini çoktan bitirdik. Gözlemlerle, sunumlarla, ilginç videolarla bu ünitede de çok eğlendik. Çeşitli canlıları sınıflandırdık ve onlarla ilgili çeşitli ayrıntılar öğrendik.

Bu yazımızda size öğrendiğiniz bilgilerle vereceğimiz ipuçlarını değerlendirerek yukarıdaki canlıyı sınıflandırmanızı istemiştik. Anket sonuçlarını aşağıda görüyorsunuz.

anket_isopot_

Sonuçlardan gördüğünüz gibi oy kullananların çoğu (%45) canlımızın böcek olduğunu düşünüyor. Fakat yanılıyorlar..

Böcekler eklem bacaklılar (Arthropoda) denilen omurgasız hayvan grubuna dahildirler. Sert ve koruyucu dış iskeletleri ve eklemli bacakları vardır. Diğer eklem bacaklılardan 6 bacaklı olmaları ile ayrılırlar. İsopodları ise iki çift antenleri ve iki gözleri küçük bir başın üzerindedir. Yedi çift ayak benzeri yapıya sahiptirler,  bunlar kolayca bükülüp tortop olan vücutlarının göğüs bölümünden çıkar. Karın bölgesi çok küçüktür ve vücudun arka kısmında kıvrılmış gibi görünür. Vücutlarının büyük bölümü koruyucu kalkan gibi birbirine geçmiş kabuklardan oluşur.

Genç böcekler yetişkin hale gelene kadar bir kaç kez deri değiştirmek zorundadırlar. Böceklerin hepsi başkalaşım geçirirler.Dişi isopod farklı erkeklerin üreme hücrelerini depolayıp sonradan da yavru oluşturabilir. Yumurtalar annelerinin vücutlarının alt kısmında bulunan iki yüze yakın yavruyu taşıyabilen bir kesenin içine yerleşip 2-3 ay sonra orada doğarlar. Doğduktan sonra annenin salgıladığı bir besinle beslenip 2-3 gün sonra da dışarı çıkarlar. Yavru bakımı yoktur, fakat bazı türlerde yavrular annelerine yakın yerlerde yerleşirler.

Böcekler tüplerden (trakeler) oluşan bir solunum ağ sistemleri vardır. Hareket ederek kas sitemi ile havayı vücutlarındaki deliklerden dışarı iterler. Hem karada hem de suda yaşayan çeşitlerine rastlanan İSOPOD isimli canlıların ise karada yaşam şartlarına tam uyum sağlamış değildir.

uan_uur_bcei

Bu farklılıklarına bakarak böcek olmadıklarını anlıyoruz.

ahtapot_

İsopodların omugasız olmaları ahtapotlara benzese de diğer ütün özellikleri onlardan farklıdır. Yani ahtapotlarla da aynı grupta değillerdir.

Canlımızın dinazorlarla aynı grupta olduğunu düşünen arkadaşlarınızın “trilobide” ismi verilen şimdi nesli tükenmiş bir canlının fosillerini isopoda benzetmiş olabilirler. Aşağıdaki resim gerçekten bizim isopoda benziyor değil mi? Fakat böyle bile olsa isopodlar dinazorlarla aynı grupta değillerdir.

trilobite-fossil_1262_600x450

Kabuklu olmalarını, yada pullu olmalarını kaplumbağa veya balığa benzetmiş olan arkadaşlarımız da yanılıyorlar.

Peki İsopodlar Nedir?

Bu durumda ikinci seçenek olan karides ile aynı grupta olup olmadıklarına bakalım. Denizlerde yaşayan karideslerin isopotlar gibi dış iskeletleri ve on adet eklemli bacağı vardır. Solunum sistemleri de benzerdir. İsopodlar daha önce söylediğimiz gibi karaya tam olarak ayak uydurmamışlardır. Solungaç benzeri bir solunum organları vardır ve sadece nemli ortamlarda yaşayabilirler. Karanlık kuytu köşeleri tercih ederler. Bu canlıları nemli kuru yaprakların altında veya  nemli çürümüş kütüklerin aralarında görebilirsiniz. Zaten çürümüş tahta, kuru bitkiler ile beslenirler.

Bu  durumda isopodlar ve karideslerin aynı grupta olduğunu söyleyebiliriz.

karides_

Antenlerini kullanma şekilleri de karideslere benzer. İsopodların görme, koku alma ve dokunma duyuları vardır. Gözleri ışığa karşı duyarlıdır fakat görüşleri iyi değildir. Antenler ile hem iletişim kurarlar hem de kimyasalları kontrol edebilirler. Bunun yanında diğer isopodların algılayabileceği kimyasal bir işaret bırakabilirler. Bu aynı zamanda uygun ortam için de bir haberleşme aracı olabilir.

Denizde yaşayan dev isopod çeşitleri de bulunur.

dev_isopod_

İsopodlar kendilerini korumak için güçlü bir mekanizmaları vardır, tehlike anında neredeyse küre şekline gelirler. Gri renkleri onlara taş ve ağaç gövdelerinde kamuflaj sağlar. Yine de en büyük düşmanları bazı kuş türleri ve karıncalardır. Bunların yanında isopodlar için zararlı bakteri türleri de vardır.  Bunlardan Wolbahia isimli bakteri tüm yavruları dişiye çevirebilir.

Ağaç kabuklarını ve yapraklarını parçalayarak ayrıştırmayı hızlandırdırılar ve ekosistem için çok önemlidirler.

Bu yazımızda aslında çevremizde sürekli var olan fakat varlığını çok az farkettiğimiz ve ekosistemimiz için çok önemli bir canlıyı tanımış olduk. Ankete katılarak verdiğiniz desteğe teşekkür ederiz.

Merakla ve Fenle kalın..

KAYNAKÇA:
http://www.biokids.umich.edu/critters/Armadillidium_vulgare/
http://3.bp.blogspot.com/-2_D1nBmecBk/TZGejzPJfKI/AAAAAAAADpc/d30V4b5i94A/s1600/trilobite-fossil_1262_600x450.jpg
Mound, L., (1990), Böcekler. Tübitak Popüler Bilim Kitapları, Ankara